دولت ترامپ روز دوشنبه در نظر دارد کنترلهای صادراتی تازهای را برای تراشههای هوش مصنوعی و مراکز داده خارج از آمریکا اجرا کند. هدف این است که شرکتها، بهویژه شرکتهای چینی، نتوانند با دسترسی از راه دور به زیرساخت هوش مصنوعی مستقر در کشورهای دیگر، کنترلهای صادراتی آمریکا را دور بزنند. این اقدام در قالب یک قانون موقت (interim rule) و از سوی وزارت بازرگانی آمریکا اعلام شده است.
جزئیات کنترل صادرات تراشه هوش مصنوعی: چه چیزی مشمول مجوز میشود؟
بر اساس این قانون موقت، وزارت بازرگانی آمریکا شرکتها را ملزم میکند برای صادرات، صادرات مجدد یا انتقال تراشهها و سرورهای هوش مصنوعی به هر مرکز دادهای در جهان مجوز بگیرند، به شرط آنکه آن مرکز داده احتمالاً بتواند محاسبات را در اختیار شرکتهای چین یا دیگر کشورهای محدودشده قرار دهد.
این مقررات دسترسی از راه دور، شرکتهای مستقر در گروه D:5 کشورهای تحریمشده آمریکا را هدف میگیرد؛ گروهی که چین، روسیه، ایران، کره شمالی و ۱۸ کشور دیگر را شامل میشود.
💡 خرید اکانت چت جی پی تی — ChatGPT و Claude بدون فیلترشکن و با پرداخت تومانی
آمریکا از پیش قوانینی دارد که شرکتهای تراشهساز را ملزم میکند برای ارسال تراشههای هوش مصنوعی به شرکتهای مستقر در این کشورها یا متعلق به کسبوکارهای آنها مجوز بگیرند. قانون تازه این محدودیت را به مسیر دسترسی از راه دور گسترش میدهد.
در متن قانون موقت آمده است: «این کنترل جدید، ادامه منطقی کنترلهای موجود است.» و اضافه میکند: «این محدودیتها توانایی شرکتهایی را که دفتر مرکزیشان در کشورهای نگرانکننده قرار دارد، برای استفاده از نیمههادیهای پیشرفته ابرهوش (SI) آمریکایی جهت آموزش مدلهای پیشرفته SI تضعیف میکند.»
آستانه محاسباتی و شفافیت مالکیت مشتریان
این قانون برای مراکز داده یا هر شبکهای اعمال میشود که بتواند بیش از ۱۲ میلیون «عملکرد پردازشی کل» (TPP) ارائه دهد؛ معیاری که آمریکا برای سنجش توان محاسباتی در کنترل صادرات به کار میبرد. بر اساس گزارش، ۱۲ میلیون TPP تقریباً معادل حداکثر توان محاسباتی حدود ۷۵۰ تراشه Nvidia H100 یا H200 است.
💡 خرید API هوش مصنوعی Claude و GPT — کلید API با شارژ تومانی و قیمت مناسب
قانون همچنین دسترسی غیرمستقیم از طریق واسطهها یا کارگزاران را پوشش میدهد. صادرکنندگان و اپراتورهای مراکز داده موظفاند ساختار مالکیت و فعالیتهای مشتریان خود را زیر نظر بگیرند تا مطمئن شوند هیچکس از گروه D:5 آنها را اداره نمیکند.
کشورهای پرخطر و مهلت ۹۰ روزه
قانون تازه الزامات مجوز جدیدی نیز برای صادرات، صادرات مجدد یا انتقال نیمههادیهای پیشرفته به مالزی، سنگاپور، اندونزی، تایلند و برزیل اضافه میکند. وزارت بازرگانی دلیل افزودن این کشورها را «ریسک بالاتر از حد معمول انحراف» عنوان کرده است.
البته برای این کشورها، الزامات مجوز شامل تراشههایی نمیشود که «مقصدشان» شرکتهای مستقر در آمریکا باشد. اپراتورهای مراکز داده موجود که خدماتی تحت پوشش این قانون ارائه میدهند، باید ظرف ۹۰ روز پس از لازمالاجرا شدن قانون، مجوز بگیرند.
💡 لیست مدلها و قیمت API هوش مصنوعی — همه مدلهای OpenAI، Anthropic و Google در یکجا
نکته مهم اینکه این قانون شامل سیستمهای توصیهگر تجاری، مانند آنچه در تجارت الکترونیک یا شبکههای اجتماعی استفاده میشود، نمیشود.
لغو قانون دوره بایدن و واکنشها
این قانون همچنین «قانون انتشار هوش مصنوعی» (AI Diffusion Rule) دولت بایدن از ژانویه ۲۰۲۵ را لغو میکند؛ قانونی که میخواست محدودیتهای کشوری بر صادرات تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی اعمال کند و انتقال برخی مدلهای قدرتمند هوش مصنوعی را محدود سازد. دولت ترامپ در ماه مه گفته بود که آن چارچوب را کنار میگذارد و استدلال میکرد که محدودیتهای غیرضروری برای شرکتهای آمریکایی و متحدان این کشور ایجاد میکند.
در متن قانون موقت آمده است: «با اعمال این تغییرات، این قانون موقت از استفاده از اقلام خاص SI در مراکز داده و در سطحی از توان محاسباتی که میتواند برای آموزش یا اجرای مدلهای پیشرفته SI به کار رود، جلوگیری میکند.» و میافزاید: «دسترسی به چنین توان محاسباتی میتواند برای آموزش و اجرای مدلهای پیشرفته SI به کار رود که قادر به پشتیبانی از فعالیتهای مرتبط با ارتش و اطلاعات هستند و میتوانند امنیت ملی یا منافع سیاست خارجی آمریکا را تهدید کنند.»
💡 خرید اکانت چت جی پی تی — ChatGPT و Claude بدون فیلترشکن و با پرداخت تومانی
این اقدام روزها پس از آن صورت میگیرد که جنسن هوانگ، همبنیانگذار Nvidia، در پی رسوایی مربوط به یک جاسوس ادعایی چینی مرتبط با یکی از مشتریان این شرکت، استعفا داد. گزارشها حاکی است که دولت آمریکا خواهان قرار دادن آن مشتری، یعنی Megaspeed، در فهرست نهادهای ویژه بوده است؛ زیرا معتقد است این شرکت هزاران تراشه Nvidia را برای ارائه محاسبات به کسبوکارهای چینی و دور زدن محدودیتهای موجود خریداری کرده است.
رویترز هفته گذشته گزارش داد که شرکتهای هوش مصنوعی چینی با ترس از محدودیتهای سختتر آمریکا، به سرعت در حال تأمین ظرفیت محاسباتی در خارج از کشور هستند. همچنین در کنگره، هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه از اقدامات و لوایح مختلفی برای سختتر کردن قوانین حمایت کرده و خواستار شهادت هوانگ و دیگر رهبران Nvidia در کنگره شدهاند.
چرا این خبر مهم است؟
تشدید کنترل صادرات تراشه هوش مصنوعی پیامدهای مستقیمی برای فعالان ایرانی دارد. ایران در گروه D:5 کشورهای تحریمشده قرار دارد؛ گروهی که قانون تازه دسترسی از راه دور به محاسبات پیشرفته را برای شرکتهای مستقر در آن دشوارتر میکند. این یعنی شرکتها و توسعهدهندگان ایرانی که به دنبال استفاده از توان محاسباتی مراکز داده خارجی برای آموزش یا اجرای مدلهای هوش مصنوعی هستند، ممکن است با موانع بیشتری روبهرو شوند.
💡 خرید API هوش مصنوعی Claude و GPT — کلید API با شارژ تومانی و قیمت مناسب
علاوه بر این، الزام اپراتورهای مراکز داده به بررسی ساختار مالکیت مشتریان، میتواند فرایند دسترسی به خدمات ابری و محاسباتی را برای کاربران ایرانی پیچیدهتر کند. با این حال، قانون تازه شامل سیستمهای توصیهگر تجاری نمیشود و این ممکن است برای برخی کاربردها اندکی تسهیلکننده باشد.
برای توسعهدهندگانی که روی مدلهای زبانی بزرگ کار میکنند، آگاهی از این محدودیتها و یافتن مسیرهای جایگزین برای تأمین محاسبات، اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین لغو قانون دوره بایدن نشان میدهد که سیاست آمریکا در قبال صادرات تراشه در حال بازتعریف است و این تغییرات میتواند بر بازار جهانی سختافزار هوش مصنوعی اثر بگذارد.
جمعبندی
آمریکا با قانون موقت تازه، کنترل صادرات تراشه هوش مصنوعی را گسترش داده است تا دسترسی از راه دور به محاسبات پیشرفته را برای شرکتهای مستقر در چین، ایران و دیگر کشورهای گروه D:5 دشوارتر کند. این قانون که همزمان قانون دوره بایدن را لغو میکند، الزامات مجوز برای مراکز داده و کشورهای پرخطر را افزایش داده و بر لزوم شفافیت مالکیت مشتریان تأکید دارد. پیامدهای آن برای فعالان ایرانی و توسعهدهندگان هوش مصنوعی قابل توجه است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.