تراشه‌های انویدیا در چین؛ مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفته چین با سخت‌افزار ممنوعه آموزش دیده‌اند

یک پژوهش تازه نشان می‌دهد که مدل‌های هوش مصنوعی پیشروی چین با تراشه‌های انویدیا در چین آموزش دیده‌اند؛ تراشه‌هایی که دولت آمریکا صادراتشان را به این کشور ممنوع کرده است. این یافته‌ها هم‌زمان با بحران جانشینی در انویدیا و استعفای جنسن هوانگ، بحث‌های تازه‌ای درباره کنترل صادرات و امنیت ملی آمریکا به راه انداخته است.

تراشه‌های انویدیا در چین؛ ردپای Blackwell در مدل‌های چینی

ویل دی‌پیو، پژوهشگر پیشین OpenAI که اکنون گروه غیرانتفاعی Unemployment Labs را رهبری می‌کند، وزن‌های مدل‌های زبانی بزرگ منتشرشده توسط DeepSeek، Moonshot AI، MiniMax و Ant Group را تحلیل کرده است. به گفته او، وزن‌های این مدل‌ها هنوز پیکربندی تراشه‌هایی را که با آن‌ها آموزش دیده‌اند بازتاب می‌دهند.

دی‌پیو شواهد قانع‌کننده‌ای یافته که مدل‌های پرسر و صدای اخیر، از جمله نسخه‌های K3 از Kimi شرکت Moonshot و مدل‌های V4 دیپ‌سیک، نشانه‌هایی از آموزش با تراشه‌های Blackwell دارند. این همان نسلی از تراشه‌های انویدیاست که صادراتشان به چین یا شرکت‌های تحت مالکیت چین ممنوع است.

💡 خرید اکانت چت جی پی تی — ChatGPT و Claude بدون فیلترشکن و با پرداخت تومانی

جزئیات پژوهش درباره تراشه‌های انویدیا در چین

بر اساس گزارش تک‌کرانچ، این پژوهش بر تحلیل وزن‌های مدل‌های متن‌باز متمرکز است؛ روشی که می‌تواند نشان دهد مدل با چه سخت‌افزاری آموزش دیده است. با این حال، این یافته لزوماً به معنای نقض قانون کنترل صادرات نیست.

• مدل‌های بررسی‌شده: DeepSeek، Moonshot AI، MiniMax و Ant Group
• تراشه مشکوک: Blackwell انویدیا که صادرات آن به چین ممنوع است
• روش تحلیل: بررسی وزن‌های مدل و یافتن نشانه‌های سخت‌افزاری
• نکته مهم: احتمال آموزش در دیتاسنترهای برون‌مرزی نیز وجود دارد

مایکل کراتسیوس، مشاور فناوری کاخ سفید، پیش‌تر در سال جاری با استناد به منابع اطلاعاتی آمریکا گفته بود که Moonshot از تراشه‌های ممنوعه انویدیا استفاده کرده است. سازمان غیرانتفاعی Epoch AI نیز برآورد می‌کند حدود دو میلیون تراشه پیشرفته در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ از طریق طرح‌هایی برای پنهان‌کردن مقصد نهایی وارد چین شده است.

جنجال جنسن هوانگ و استعفای او از انویدیا

این خبر در حالی منتشر می‌شود که جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، این هفته پس از اعتراف به رابطه با آلیس هوانگ، مدیرعامل Megaspeed، از سمت خود کنار رفت. Megaspeed شرکتی است که در قاچاق تراشه‌های انویدیا به چین دخیل دانسته شده و آلیس هوانگ نیز به داشتن ارتباط با سرویس اطلاعاتی چین متهم شده است.

💡 خرید API هوش مصنوعی Claude و GPT — کلید API با شارژ تومانی و قیمت مناسب

هرچند روابط هوانگ با یک مشتری و دو کارمند بیشترین توجه عمومی را جلب کرده، مسئولیت حقوقی احتمالی انویدیا در قبال نقض کنترل صادرات نیز احتمالاً در تصمیم این شرکت برای جدایی از او نقش داشته است. انویدیا و هوانگ هر دو از دیتاسنترهای Megaspeed دفاع کرده و گفته‌اند مقامات انویدیا از آن‌ها بازدید کرده و مشروع‌بودنشان را تأیید کرده‌اند.

واکنش‌ها و پیامدهای سیاسی

سم برزنیک، پژوهشگر مرکز امنیت و فناوری‌های نوظهور دانشگاه جورج‌تاون، به تک‌کرانچ گفته است: «اگر برای ما برتری فناوری آمریکا مهم است، برای من هیچ معنایی ندارد که به شرکت‌های چینی اجازه ندهیم در سرزمین اصلی چین یا هنگ‌کنگ و ماکائو به تراشه دسترسی داشته باشند، اما بعد بگوییم اگر به مالزی بروید، هر کاری می‌خواهید بکنید.»

گزارش‌ها حاکی است هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا که بر نهادهای صادرکننده مجوز تراشه نظارت دارد، ممکن است شغل خود را از دست بدهد. همچنین بلومبرگ روز جمعه گزارش داد شرکتی مرتبط با آلیس هوانگ در قاچاق تراشه‌های ممنوعه انویدیا به یک دیتاسنتر در شانگهای دست داشته است.

💡 لیست مدل‌ها و قیمت API هوش مصنوعی — همه مدل‌های OpenAI، Anthropic و Google در یک‌جا

در ماه می، شرکت تحقیقاتی کالپر در گزارشی استدلال کرد که انویدیا «مشکل چین» دارد، زیرا بخش قابل‌توجهی از درآمدش به تقاضای چین وابسته است؛ چه از طریق دیتاسنترهای راه دور و چه از طریق قاچاق. این گزارش به روابط Megaspeed با انویدیا پرداخته و ادعا کرده شرکت‌های آلیس هوانگ از سوی شرکت‌های چینی که دسترسی به تراشه‌های آمریکایی برایشان ممنوع است، حمایت می‌شوند.

در همین حال، گزارش شده حدود ۶۰۰ هزار تراشه H200 در هنگ‌کنگ انبار شده و در انتظار ارسال به چین است. ناظران درباره دلیل تأییدنشدن واردات این تراشه‌ها به اتفاق‌نظر نرسیده‌اند؛ برخی آن را مقدمه‌چینی برای توافق تجاری احتمالی می‌دانند و برخی نگرانی درباره فناوری جاسوسی در تراشه‌ها را مطرح می‌کنند.

چرا این خبر مهم است؟

برای کاربران و توسعه‌دهندگان ایرانی، این ماجرا اهمیت دوچندان دارد. بسیاری از مدل‌های متن‌باز چینی مانند DeepSeek و Kimi در ایران به‌دلیل دسترسی آزاد و هزینه پایین، گزینه‌های محبوبی برای ساخت اپلیکیشن و پژوهش هستند. اگر کنترل صادرات سخت‌گیرانه‌تر شود یا دسترسی این شرکت‌ها به تراشه‌های پیشرفته محدود گردد، ممکن است سرعت انتشار مدل‌های جدید و کیفیت آن‌ها تحت تأثیر قرار گیرد.

💡 خرید اکانت چت جی پی تی — ChatGPT و Claude بدون فیلترشکن و با پرداخت تومانی

از سوی دیگر، این ماجرا نشان می‌دهد که مسیرهای دور زدن تحریم‌ها و کنترل‌ها پیچیده‌تر از آن است که تصور می‌شود؛ موضوعی که برای فعالان فناوری در ایران نیز آشناست. همچنین، افزایش تنش‌ها میان آمریکا و چین می‌تواند بر دسترسی به APIها و سرویس‌های ابری تأثیر بگذارد و توسعه‌دهندگان را به سمت راهکارهای بومی یا مدل‌های جایگزین سوق دهد.

جمع‌بندی

پژوهش تازه درباره تراشه‌های انویدیا در چین نشان می‌دهد که پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی چین احتمالاً با سخت‌افزار ممنوعه آمریکایی آموزش دیده‌اند. هم‌زمان، استعفای جنسن هوانگ و اتهامات مربوط به Megaspeed، انویدیا را در مرکز یک بحران حقوقی و سیاسی قرار داده است. آینده کنترل صادرات و تأثیر آن بر اکوسیستم جهانی هوش مصنوعی، از جمله برای توسعه‌دهندگان ایرانی، در هاله‌ای از ابهام است.

منابع

• TechCrunch AI — Export-banned Nvidia chips are behind China’s most powerful AI models — uh-oh, Jensen!
• TechCrunch AI — The unfolding Jensen Huang scandal: a timeline
• The Verge AI — What’s really at stake in the Jensen Huang saga
• TechCrunch AI — Israel’s VCs see opportunity for challengers in Nvidia’s turmoil